• 

ဘၸာေတာ္ထိန္းႎႀင့္

ေဂၝပကအဇဲၾႛ၀င္မဵား

• 

ဗုဒၬဘာသာႎႀင့္ဆုိင္ေသာ

အခဵက္အလက္မဵား

     ေခတ္ဦးပုိင္းတၾင္ ဗုဒၭဘာသာ၀င္တုိႛသည္ အတုမရႀိေသာဘုရားရႀင္၏ ပုံေတာ္ကုိထုလုပ္ဴခင္း မဴပႂလုပ္ဳကပဲ မဟာပရိ နိဗၱာနသုတ္လာ စတုသံေ၀ဇနိယဌာနမဵား ဴဖစ္ဳကေသာ ေဗာဓိပင္၊ ဓမၳစ႒ကႆာ၀ုိင္း စသည့္ ကုိယ္စားေတာ္မဵားကုိသာ ကုိးကၾယ္ဳကပၝသည္။ ေမာရိယေခတ္၊ သုဂႆေခတ္ႎႀင့္ အႎၭရေခတ္ဦးပုိင္းတုိႛ၌ ထုလုပ္ခဲ့ဳကေသာ ပုံေတာ္မဵားမႀာ ဤ ကုိယ္စားေတာ္မဵားသာ ဴဖစ္ခဲ့ဳကပၝသည္။

     ကုသ႖န္မင္းမဵားလက္ထက္ေရာက္မႀသာ ဗုဒၭဆင္းတုေတာ္မဵားကုိ စတင္ထုလုပ္ ကုိးကၾယ္ခဲ့ဳကသည္။ ကုသ႖န္ေခတ္ လက္ရာမဵားကုိ မထူရာ၊ ဂႎၭရ၊ အမရ၀တီႎႀင့္ နာဂဇုနကုၸ အရပ္မဵားတၾင္ ဖူးေတၾႛႎုိင္ပၝသည္။ ဤေခတ္ေနာက္ပုိင္း ေလာက္တၾင္ပင္ အိႎၬိယဴပည္ အေရႀႛေတာင္ဘက္ ကမ္းရုိးတန္းရႀိ အမရ၀တီအရပ္မႀ ဴမန္မာဴပည္ သေရေခတၩရာသုိႛ ဗုဒၭ ဘာသာႎႀင့္အတူ ဆင္းတုထုလုပ္မႁအတတ္ပညာလည္း ေရာက္ရႀိလာခဲ့ပၝသည္။

     ကုသ႖န္ေခတ္မႀစတင္ခဲ့ေသာ ဗုဒၭရုပ္ပၾားေတာ္ထုလုပ္မႁအတတ္ပညာသည္ ဂုပၯတေခတ္တၾင္ အထၾဋ္အထိပ္သုိႛ ေရာက္ရႀိခဲ့ပၝသည္။ ထုိႛေနာက္ပိုင္းတၾင္ကား အဴခားဘာသာတုိႛ လၿမ္းမုိးလာမႁေဳကာင့္ ဗုဒၭပုံေတာ္မဵားကုိ အေတၾႛရနည္းပၝး လာပၝသည္။

     ပၝလေခတ္သည္ကား ဗုဒၭဆင္းတုေတာ္ထုလုပ္မႁ တစ္ဖန္ဴပန္လည္၍ ထၾန္းကားလာေသာေခတ္ဟု ဆုိရမည္ဴဖစ္ပၝ သည္။ ဘဂႆလားနယ္ ဗီဟာေဒသ၌ မဵားစၾာေသာ ဗုဒၭပုံေတာ္မဵားကုိ ထုလုပ္ဳကရာ အေသးစိတ္၌ အဆင့္အတန္း ဴမင့္မား လႀေပသည္။ ကုန္းလမ္း၊ ေရလမ္းမႀတစ္ဆင့္ ပုဂံေခတ္ ဴမန္မာႎုိင္ငံသုိႛ ပၝလေခတ္မႀ ဆင္းတုေတာ္ ထုလုပ္ဴခင္း အတတ္ လည္း ေရာက္ရႀိလာခဲ့ဴပန္ပၝသည္။ ခရစ္မေပၞမီႎႀစ္ (၄၀၀၀)ခန္ႛကစ၍ ခရစ္-၁၂ ရာစုအတၾင္း အိႎၬိ ယႎုိင္ငံ၌ ထၾန္းကားခဲ့ေသာ ဗုဒၭဆင္းတုေတာ္ပုံမဵားက ပုံေတာ္(၆)ပုံမ႖ကုိ ေလ့လာလ႖င္ပင္ အတန္ငယ္သေဘာေပၝက္ နားလည္ ႎိုင္ပၝသည္။

     ဴမန္မာဴပည္၌ ေခတ္အလုိက္ကုိးကၾယ္ခဲ့ဳကေသာ ပုံေတာ္မဵားလည္း ပဵႃေခတ္မႀစ၍ ပုဂံေခတ္၊ ပထမအင္း၀ေခတ္၊ ဒုတိယအင္း၀ (ေညာင္ရမ္း)ေခတ္၊ အမရပူရေခတ္ႎႀင့္ ရတနာပုံေခတ္ဟူ၍ ပုံေတာ္(၆)ပုံဴဖင့္ ဴခားနားခဵက္မဵားကုိ ယႀဥ္ဴပ ထားပၝသည္။

     ဗုဒၭဆင္းတုေတာ္မဵားကုိ ထုလုပ္ဳကရာတၾင္ ရပ္ေတာ္မူပုံ၊ တင္ပဵဥ္ေခၾပုံ၊ ေလဵာင္းေတာ္မူပုံ စသည္ဴဖင့္ ဟန္အမဵိႂးမဵိႂး၊ သကႆန္းေတာ္ကုိလည္း အရုံ၊ အ႓ခႂံ၊ အတင္စသည္ဴဖင့္ သကႆန္းေတာ္ အမဵိႂးမဵိႂး၊ မကုိဋ္၊ နားကင္း၊ ဘယက္၊ လက္ေကာက္၊ လက္ဳကပ္ အမဵိႂးမဵိႂးပၝေသာ မင္း၀တ္ဘုရား (ဇမၱႂပတိပုံေတာ္) အမဵိႂးမဵိႂးရႀိဳကေပေသးရာ ဤစာအုပ္ငယ္၌ ကုိးကၾယ္ထုလုပ္ေလ့မဵားေသာ တင္ပဵဥ္ေခၾဆင္းတုေတာ္တစ္မဵိႂးကုိသာ ေဖာ္ဴပထားပၝသည္။ သက္ဆုိင္ရာ ေခတ္အလိုက္ ပူးတဲၾထုလုပ္ေသာ လက္ဟန္အမဵိႂးမဵိႂး (မုဴဒာ)၊ ေဴခဟန္အမဵိႂးမဵိႂး (အာသန)၊ ေဗာဓိသတၩနတ္သားမဵား၊ ေညာင္ပင္မဵား၊ ဓမၳစ႒ကႆာ၀ုိင္းမဵားႎႀင့္ တံကဲပလၴင္မဵားကုိပၝ ေခတ္၏စရုိက္ကုိ ပီဴပင္ေစရန္ ပူးတဲၾ၍ ေဖာ္ဴပထားပၝသည္။

     ထုိႛေဳကာင့္ တစ္ေခတ္စီမႀ ပုံေတာ္တစ္ဆူစီသည္ ပုံေတာ္တစ္ပုံတည္းကုိ ကူးယူေဖာ္ဴပထားဴခင္း မဟုတ္ပဲ၊ ထုိေခတ္ တစ္ေခတ္စီ၌ ထုလုပ္ေလ့ရႀိေသာ ‘‘ေခတ္၏ဟန္‘‘ ေပၞလၾင္ေစရန္ ဆင္းတုေတာ္ႎႀစ္ဆူ သုံးဆူ စသည္တုိႛမႀ အမဵားသုံး ေသာဟန္တုိႛကုိ ေပၝင္းစပ္ေဖာ္ဴပထားဴခင္းသာ ဴဖစ္ပၝသည္။ အမဵားဆုံးမႀီဴငမ္းေသာ ပုံေတာ္ကုိ ပုံ၏ ေအာက္ေဴခ၌ ေဖာ္ဴပ ထားပၝသည္။